Beter slapen, hoe doe je dat?

• Stap 1: De huisarts

  Maak jij je zorgen omdat je al een tijd niet goed slaapt? Dan is de huisarts de eerste stap. Het is handig om vooraf de OHRA Slaapscan* in te vullen en een slaapdagboek bij te houden. Samen met je huisarts bespreek je je klachten. Is het voor je huisarts niet direct duidelijk wat de oorzaak is en kan hij niet direct een behandelplan vaststellen? Dan volgt een onderzoek in een slaapkliniek/slaapcentrum. Een medisch specialist doet dan aanvullend onderzoek om de diagnose te stellen. Je hebt hiervoor een verwijzing van je huisarts nodig.

  Zo’n onderzoek in een slaapkliniek kan ook voor kinderen nodig zijn. Als je kind slecht slaapt, is hun gedrag vaak dat ze druk en luid zijn en een verminderde concentratie. Dit zijn echter ook vaak symptomen van ADHD. Als je arts besluit om je kind te laten onderzoeken op ADHD, vraag dan ook naar een slaaponderzoek in een slaapkliniek (zie stap 2 voor meer informatie over de slaapkliniek/slaapcentrum). Zo wordt sneller de juiste diagnose gesteld en kun je sneller gericht werken aan het slaaptekort van je kind.

  *Geen zorgverzekering bij OHRA? Doe dan de slaapcheck van de Hersenstichting.

• Stap 2: De slaapkliniek (slaapcentrum)

  Als je huisarts geen oorzaak kan vinden voor je slaaptekort, dan word je vaak verwezen naar een slaapkliniek (ook wel slaapcentrum genoemd). Vaak vind je de slaapkliniek bij een ziekenhuis waar een medisch specialist je verder onderzoekt. Er zijn verschillende slaaponderzoeken mogelijk, afhankelijk van je klachten. We zetten ze voor je op een rij. Bekijk de vergoeding en voorwaarden voor ziekenhuiszorg en de medisch specialist.

• Polysomnografie (PSG)

  Bij de PSG worden verschillende metingen gedaan terwijl je slaapt. Het is een soort ‘overall’ slaaponderzoek als de medisch specialist vooraf nog geen vermoeden heeft van de oorzaak van je slaapstoornis. Denk bijvoorbeeld aan slaapapneu (je stopt tijdelijk met ademen), je ademhaling, je slaaphouding of het zuurstofgehalte in je bloed. Maar ook metingen met elektroden om je slaapfases en slaapverstoring, je hartslag en je beenbewegingen (een ‘actigrafie’) tijdens je slaap te meten. Soms wordt ook een infraroodcamera gebruikt voor een videoregistratie. Deze kan helpen bij het stellen van de diagnose.

• Multiple Sleep Latency Test (MSLT)

  De MSLT meet hoe lang het duurt voor je in slaap valt en hoe jij je slaapfases doorloopt. Deze test wordt bijvoorbeeld gebruikt als je overdag lijdt aan slaapaanvallen. De test wordt overdag gedaan zodat je slaapaanvallen gemeten kunnen worden. 

• Polygrafie (PG) onderzoek

  Vermoed je arts dat je alleen slaapapneu hebt en dat er geen andere oorzaken zijn voor het feit dat je slecht slaapt? Dan krijg je waarschijnlijk een zogenaamd polygrafie onderzoek. Met het polygrafie onderzoek slaap je een nachtje met een band om je buik, een zogenaamde ‘neusbril’ (voor de toevoer van extra zuurstof via je neus) en een sensor om je vinger. Het onderzoek meet:

  • Of en hoe vaak en hoe lang je stopt met ademhalen (zogenaamde ‘apneus’)
  • Het zuurstofgehalte in je bloed
  • Je slaappositie

  Blijkt uit het onderzoek dat geen sprake is van slaapapneu, dan volgen vervolgonderzoeken om de oorzaak te achterhalen. Denk bijvoorbeeld aan het Polysomnografie (PSG) onderzoek. Soms wordt ook een infraroodcamera gebruikt voor een videoregistratie. Deze kan helpen bij het stellen van de diagnose.

• WatchPAT onderzoek

  Dit slaaponderzoek is specifiek gericht op het meten van snurken en mogelijke slaapapneu. Het meet je slaappatroon, je ademhaling (en wanneer je tijdelijk stopt met ademhalen), het zuurstofgehalte in je bloed en je hartslag. Het onderzoek wordt gedaan met een zogenaamde WatchPAT: een soort horloge met sensoren op je vinger en borst. Je doet het onderzoek thuis. Na dit onderzoek weet je of je slecht slaapt door slaapapneu, waarna je hier maatregelen tegen kunt nemen. Blijkt uit het onderzoek dat geen sprake is van slaapapneu, dan volgen vervolgonderzoeken om de oorzaak te achterhalen. Denk bijvoorbeeld aan het Polysomnografie (PSG) onderzoek. 

• Slaapendoscopie – vervolgonderzoek na diagnose slaapapneu

  Blijkt uit een van de eerdere onderzoeken dat je slaapapneu hebt? Dan is in bepaalde gevallen een operatieve behandeling mogelijk. Als dit bij jou het geval is, krijg je een vervolgonderzoek: de slaapendoscopie. Met dit onderzoek (onder narcose) wordt gekeken waar in je keel je ademhaling belemmerd wordt.

• Waar vindt het onderzoek plaats?

  • De mogelijkheid bestaat dat het onderzoek gewoon bij je thuis kan plaatsvinden. Daar ben je op je gemak en zijn de meetresultaten vaak optimaal. Je krijgt in dit geval meetapparatuur tijdelijk in bruikleen zodat je je slaap gewoon thuis kunt ‘meten’. Je koppelt deze meetapparatuur aan een opnamekastje. Vervolgens breng je de apparatuur de volgende dag terug naar de slaapkliniek waarna de medisch specialist de resultaten bekijkt.
  • Soms vindt het onderzoek in de slaapkliniek plaats. Bijvoorbeeld omdat je hersenactiviteit gemeten moet worden. Daarvoor worden ‘plakkertjes’ op je hoofd bevestigd en slaap je 1 tot 2 nachten in de slaapkliniek. De medisch specialist bekijkt vervolgens de resultaten.

• Je vergoeding voor het onderzoek van de slaapkliniek

  Je krijgt het onderzoek van de slaapkliniek vergoed vanuit de basisverzekering. Check de voorwaarden. Ben je niet voor zorg verzekerd bij OHRA? Check dan de voorwaarden en je vergoeding bij je zorgverzekeraar.

• Stap 3: Het behandelplan

  Naar aanleiding van de diagnose volgt een behandelplan. Dit kan bijvoorbeeld bestaan uit hulpmiddelen, medicatie of therapie. Vaak krijg je een vergoeding vanuit je zorgverzekering: vanuit de basisverzekering of je aanvullende verzekering. Heb jij een diagnose met een bijbehorend behandelplan? Bekijk dan wat je vergoed krijgt via de OHRA Zorgverzekering in onze Vergoedingenwijzer. Niet verzekerd bij OHRA? Check dan bij jouw verzekeraar wat je vergoed krijgt en welke voorwaarden gelden. Lees meer over de vergoeding van je behandeling bij de meest voorkomende slaapstoornissen.

Uitgelicht: slaapmiddelen versus ‘vrije’ supplementen

We geven graag wat meer informatie over slaap- en kalmeringsmiddelen op recept en vrij verkrijgbare supplementen die je bij de drogist kunt kopen.

• Slaap- en kalmeringsmiddelen op recept

  Als we het hebben over slaap- en kalmeringsmiddelen, gaat het vaak om de meest voorkomende middelen genaamd benzodiazepinen. Denk bijvoorbeeld aan temazepam en lorazepam. Echte geneesmiddelen voor slaapproblemen, angst en spanningen. Vanuit de basisverzekering kun je een vergoeding* krijgen. Hiervoor gelden wel strenge voorwaarden. Je krijgt deze middelen alleen op recept. Ze zijn dus niet vrij verkrijgbaar bij de drogist. Dit komt omdat ze bij langdurig gebruik verslavend kunnen werken. Zowel lichamelijk als mentaal:

  • Je lichaam raakt gewend aan de slaapmiddelen. Dat betekent dat je steeds een hogere dosis nodig hebt om beter te slapen. Een verslaving. Als je stopt kun je te maken krijgen met ernstige ontwenningsverschijnselen. 
  • Je kunt ook mentaal verslaafd raken. In dit geval ben je ervan overtuigd dat je echt alléén kunt slapen als je slaapmiddelen gebruikt. Zelfs al kun je zonder, je blijft de medicatie gebruiken.

  Overweeg je het gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen? Of gebruik je deze en wil je er juist mee stoppen? Doe dit altijd in overleg met je huisarts.

  *Ben je niet voor zorg verzekerd bij OHRA? Informeer dan bij je zorgverzekering over de vergoeding en voorwaarden voor slaap- en kalmeringsmiddelen.

• Vrij verkrijgbare slaapsupplementen

  Misschien herken je het wel. Je slaap slecht en wilt er wat aan doen. Je zoekt online naar informatie en je vindt veel over vrij verkrijgbare slaapmedicatie: supplementen zonder recept via de (online) drogist. Het lijkt zo makkelijk, maar toch is het niet aan te raden. Zo is er een oorzaak voor dat je slecht slaapt. Een supplement neemt deze oorzaak niet weg. Ook zijn veel supplementen vaak niet wetenschappelijk bewezen. Niet alleen zonde van je geld, maar soms doen ze zelfs meer kwaad dan goed. Ga als je slecht slaapt dan ook niet naar de drogist, maar naar de huisarts. En pak je slaapproblemen bij de oorzaak aan.