Slaapstoornissen

Bij slapeloosheid heb je gedurende lange tijd (langer dan 3 maanden) minimaal 3 nachten per week last van:

• Lastig in slaap vallen. Je ligt lang wakker. 
• Goed doorslapen. Je wordt veel wakker en blijft dan ook lang wakker.
• Vroeg wakker worden. En het lukt niet meer om opnieuw in slaap te vallen.

Heb jij gedurende langere tijd minimaal drie keer per week last van deze symptomen? Dan heb je mogelijk last van slapeloosheid. Zo niet dan kunnen deze symptomen een andere reden hebben. Zoals gevoelens van spanning en stress, bijvoorbeeld door je werk. In beide gevallen is het goed om met je symptomen aan de slag te gaan. Als je meer wilt weten over insomnie, dan lees je dat hier.

Je slapeloosheid te lijf

Check wat je zelf kunt doen en hoe je zorgverzekering hierbij kan helpen.

Ook wel RLS – Restless Legs Syndrome – genoemd. Hierbij bewegen je benen tijdens het (in)slapen. Je kan er weinig tegenin brengen, het is alsof je benen een ‘eigen wil’ hebben. Ze bewegen, ze lijken te jeuken, je hebt een branderig gevoel of voet tintelingen. Overdag heb je er waarschijnlijk minder last van: je beweegt meer wat een positief effect heeft op je klachten. Tijdens het (in)slapen, rust je echter. Je ontspant. Dit kan de klachten van RLS juist verergeren. Dit verstoort je slaapcyclus.

Zwangerschap en de overgang

Rusteloze benen kunnen ook veroorzaakt worden door een zwangerschap of de overgang.

Hulp bij rusteloze benen

Check wat je zelf kunt doen en hoe je zorgverzekering hierbij kan helpen.

Bij slaapapneu (ook wel OSAS - Obstructief Slaapapneu Syndroom – genoemd) stop je meerdere keren per nacht met ademhalen. Dit komt doordat je spieren verslappen en je tong je ademhaling blokkeert. Het kan per keer 10 seconden duren, maar zelfs ook zo lang als een minuut. Dit is niet goed voor je gezondheid: het kan leiden tot een hoge bloeddruk en hartklachten. Vaak gaat slaapapneu/OSAS samen met heel hard snurken. Beide leiden tot een verstoorde slaapcyclus. Je komt lichamelijk én mentaal niet goed tot rust. Dit leidt tot vermoeidheid en kan zelfs leiden tot een depressie.

Kinderen en slaapapneu

Slaapapneu/OSAS komt niet alleen bij volwassenen voor. Ook kinderen kunnen er last van hebben. Net als bij volwassenen kan dit onder andere komen door overgewicht, maar mogelijk ook door de amandelen.

De overgang en slaapapneu

Slaapapneu/OSAS kan ook veroorzaakt worden door de overgang.

Hulp bij slaapapneu/OSAS

Check wat je zelf kunt doen en hoe je zorgverzekering hierbij kan helpen. 

Mogelijk vertoon je ‘afwijkend gedrag’ tijdens je slaap. Dit heet parasomnie. Jij bent je daar zelf helemaal niet bewust van, maar voor je partner kan het zo overtuigend zijn dat deze denkt dat jij precies weet waar je mee bezig bent. Sommige vormen van dit afwijkende gedrag kunnen weliswaar je slaap verstoren, maar zijn niet ernstig (zoals praten in je slaap). In bepaalde gevallen kan dit wel het geval zijn. We vertellen je de meest voorkomende vormen van afwijkend gedrag tijdens de slaap die je slaap ernstig kunnen verstoren.

Angstaanvallen

Ook wel ‘pavor nocturnus’ genoemd. Het gaat hierbij om intense angstaanvallen tijdens de diepe slaap. Het kan gepaard gaan met blinde paniek, schreeuwen, omhoog komen vanuit een liggende houding. Je partner zal ervan schrikken, jij zal je er waarschijnlijk maar weinig van herinneren, je wordt er niet wakker van. Maar dat het je slaap verstoort is zeker: je komt niet goed tot rust, noch lichamelijk, noch mentaal.

Kinderen en nachtmerries

Als je jonge kinderen hebt, zul je deze angstaanvallen tijdens de slaap wel kunnen herkennen. Jonge kinderen hebben er namelijk vaak last van. Ook zij zullen zich er niet veel van herinneren. Anders ligt het bij nachtmerries. Ook daar hebben jonge kinderen vaak last van. Zij worden na een nachtmerrie vaak wel wakker en herinneren zich deze nachtmerrie ook. Dit kan leiden tot slaapangst: je kind durft niet meer naar bed te gaan en te gaan slapen.

Slaapwandelen (‘Somnambulisme’)

Slaapwandelen komt veel voor bij jongere kinderen. Maar ook volwassenen kunnen er last van hebben. Het kan een paar minuten duren, maar ook wel 20 tot wel 30 minuten. Net als andere slaapstoornissen, heeft dit negatieve impact op je slaap. Je diepe slaap wordt verstoord: je komt in beweging, je hersenen worden een beetje ‘wakker’, waardoor je lichamelijk en mentaal niet goed tot rust komt. Vaak herinner je je er niet veel van als je slaapwandelt. Niet tijdens het slaapwandelen, niet erna. Zelfs niet als je tijdens het ‘wandelen’ allerlei acties onderneemt. Dit kan van alles zijn: huiswerk maken, koken, kleding aantrekken. Noem maar op. Naast het feit dat je slaap ernstig verstoord wordt, kunnen de onbewuste acties tijdens het slaapwandelen ook risico’s met zich meebrengen.

Tandenknarsen

Je knarst tijdens je slaap met je tanden (‘bruxisme’). De oorzaak is vaak stress/spanning of angst. Soms kan ook de stand van je gebit de (mede)oorzaak zijn. Staan je tanden scheef of sluiten je kaken bijvoorbeeld niet goed op elkaar? Dan kan je lichaam tijdens je slaap dit proberen recht te trekken, met tandenknarsen tot gevolg. Maar ook het gebruik van bepaalde medicijnen (antidepressiva bijvoorbeeld) en je levensstijl (cafeïne, drugs, alcohol, roken/vapen) kunnen ervoor zorgen dat je gaat tandenknarsen.

Omdat je je er niet bewust van bent dat je mogelijk met je tanden knarst, kun je eens letten op de volgende klachten: pijnlijke kaken (soms voel je je kaken ook ‘klikken’), oorpijn, hoofdpijn (bij de slapen) als je net wakker bent, pijn in je nek en schouders. Naast deze lichamelijke klachten kan je gebit je ook meer vertellen. Je gebit slijt sneller dan normaal (beschadigd glazuur, afgesleten kiezen), je hebt gevoelige tanden of terugtrekkend tandvlees. Je tandarts kan je hier meer over vertellen.

Als je knarst met je tanden, is de kans groot dat dit je slaap negatief beïnvloedt. Je rust onvoldoende uit en herstelt daarom niet voldoende. Zowel lichamelijk als mentaal. Tandenknarsen kan ook gepaard gaan met slaapapneu/OSAS. Denk jij dat je knarst met je tanden (omdat je dit bijvoorbeeld met je tandarts hebt besproken of omdat je partner je dit vertelt), en snurk je erg luid en ben je overdag vaak erg moe? Dan is de kans aanwezig dat je slaapapneu/OSAS heeft.

Hulp bij ‘afwijkend gedrag’ tijdens je slaap

Check wat je zelf kunt doen en hoe je zorgverzekering hierbij kan helpen.

Een bewegingsstoornis houdt in dat je tijdens je slaap veel beweegt. Dit kan verschillende vormen aannemen. Denk bijvoorbeeld aan:

• Je spieren trekken ineens samen.
• Het hebt het gevoel dat je valt.
• Ongewone bewegingen zoals bijvoorbeeld het bonken met je hoofd.
• Rusteloze benen (hierboven lees je daar meer over)
• ‘Somatische hypervigilantie’. Bij deze slaapstoornis  staat je lichaam continu ‘aan’ en is ‘op scherp’. Hierdoor slaap je onrustig en beweeg je veel tijdens je slaap.
• Zogenaamde ‘Periodieke Beenbewegingen van de Slaap’ – PLMD. Hierbij maken je benen schokkende bewegingen als je slaapt. Dit verstoort je slaap.

Iedereen kan wel eens dergelijke bewegingen tijdens de slaap ervaren. Als het af en toe voorkomt is dit geen enkel probleem. Komt het vaak voor of neemt het ernstige vormen aan? Dan kan sprake zijn van een slaapstoornis.

Hulp bij ernstige bewegingsstoornissen

Check wat je zelf kunt doen en hoe je zorgverzekering hierbij kan helpen.

Je biologische klok zorgt ervoor dat je een natuurlijk ritme doorloopt. Verdeeld in dag- en nacht. Je lichaam lijkt als vanzelf te weten wanneer het tijd is om naar bed te gaan en wanneer het tijd is om op te staan. Als je biologische klok verstoord raakt, kan dit leiden tot een slaapstoornis. Hiervoor zijn 2 veelvoorkomende oorzaken.

1. Het vertraagd slaapfase syndroom

Als je in een ‘regelmatige’ ploegendienst werkt, bijvoorbeeld altijd 's nachts, dan kan je biologische klok verschuiven. Dan kun je last krijgen van het vertraagd slaapfase syndroom. In dit geval kun je lastig in slaap komen als het voor jou tijd is om naar bed te gaan: je wordt vaak pas een paar uur daarna slaperig. Hoewel je waarschijnlijk prima slaapt zodra je in slaap valt, maken we te weinig slaapuren om echt tot rust te komen. Met alle mogelijke gevolgen van dien.

2. Ploegendienstensyndroom

Veel mensen werken in ploegendiensten of continudiensten. Vaak is daarbij sprake van een sterk onregelmatig werkritme: de ene week werk je bijvoorbeeld overdag, de andere week ’s avonds en de week daarop ‘s nachts. Hier kan je lichaam moeilijk aan wennen: de tijden waarop je lichaam en brein zich moeten inspannen en de tijden waarop je lichaam en brein zich kunnen herstellen wisselen continu af. Is het tijdelijk, bijvoorbeeld 3 tot 4 weken? Dan zal het waarschijnlijk geen ernstige problemen met zich meebrengen (naast het feit dat je je vermoeid kunt voelen en je lastig kunt concentreren). Duurt deze onregelmatigheid langer? Dan kun je mogelijk te maken krijgen met het ploegendienstensyndroom. In dit geval val je erg lastig in slaap en je slaap is onrustig. Met als gevolg dat je op de momenten dat je wakker bent, erg vermoeid bent en soms zelfs in slaap kunt vallen. Vaak gaat dit gepaard met concentratieproblemen, hoofdpijn en een slecht humeur.

Voorkom een ontregelde of verschoven biologische klok

Check wat je zelf kunt doen en hoe je zorgverzekering hierbij kan helpen.

Bij slaapaanvallen tijdens de dag voel je je overdag slaperig, ondanks dat je voldoende slaapuren ‘gedraaid’ hebt. Dit wordt ook ‘hypersomnie’ genoemd. Zo’n slaapaanval kan verschillende vormen aannemen: 

• Een lichte vorm. Dan ben je gedurende de dag af en toe gewoon even ‘afwezig’. Het is mogelijk dat je wel gewoon blijft doen waar je mee bezig bent.
• Een zware vorm. In dit geval val je gewoon echt in slaap. Vaak duurt dit niet heel lang, maximaal 20-30 minuten. Het maakt niet uit waar je bent of waar je mee bezig bent. Het overvalt je en je kunt je er niet echt tegen verzetten. 
• Narcolepsie is de zwaarste vorm. Het is een neurologische aandoening die, naast acute slaapaanvallen overdag, met meer symptomen gepaard gaat. Denk aan plotselinge spierverlamming (‘kataplexie'), bijvoorbeeld bij het inslapen of wakker worden. Of zogenaamde ‘hypnagoge hallucinaties’. Heel levendige, vaak beangstigende, dromen die niet van echt te onderscheiden zijn.

Het is ook mogelijk dat je overdag in slaap valt door een sterk verstoord dag- en nachtritme. Je biologische klok is dan ernstig verstoord. Lees er meer over op deze informatiepagina onder ‘6. Ernstig verstoord dag- en nachtritme’.

Hulp bij ‘slaapaanvallen’ tijdens de dag

Check wat je zelf kunt doen en hoe je zorgverzekering hierbij kan helpen.