Slaaptekort herkennen

Zoals eerder gezegd, bestaat je slaapcyclus uit 4 fasen. Als de derde fase, de diepe slaap, niet goed verloopt of te kort duurt, kun je dit herkennen aan de volgende lichamelijke, signalen:

• Je hebt last van kou. Als je diepe slaap hapert, wordt je lichaamstemperatuur minder goed geregeld. Hierdoor heb je sneller last van kou. Niet alleen ’s nachts maar ook overdag.
• Je moet vaker plassen tijdens je slaap. Veel mensen worden maximaal 1x per nacht wakker om te plassen. Vaker is niet nodig omdat je lichaam er tijdens de diepe slaap voor zorgt dat je minder vaak hoeft te plassen. Word je vaker wakker om te plassen? Dan is jouw diepe slaap mogelijk verstoord of te kort.
• Je wordt moe wakker, ondanks het feit dat je voldoende uren geslapen hebt. Of je hebt last van spierpijn. Door een verstoorde diepe slaap heeft je lichaam onvoldoende kunnen ontspannen en herstellen. Dit uit zich gedurende de dag in vermoeidheid en spierpijn.

Een van de gevolgen van slecht slapen is het extra risico dat je loopt op overgewicht en (morbide) obesitas. Dit komt onder andere door een toename in trek in ‘slecht’ eten: veel vet, suiker, sterk bewerkt voedsel, cafeïne. Niet erg voor een keertje, maar als je langdurig last hebt van slaapgebrek vormt het een probleem. Merk jij dat je overdag steeds vaker grijpt naar zoetigheid of snelle snacks? Neem dan eens je slaappatroon onder de loep. 

Voel je je vaak slapjes? Loop je vaak te snotteren? Dat kan duiden op slechte slaap. Zoals we al vertelden, kan je immuunsysteem een knauw krijgen als je slecht slaapt. Je hebt daardoor minder bescherming. Als je langdurig last hebt van slechte slaap, wordt het bovendien steeds moeilijker voor je immuunsysteem om goed te herstellen. Een steeds afnemende weerstand is dan het gevolg. Kwakkel je steeds meer? Neem je slaappatroon dan eens onder de loep. 

Als je last hebt van vermoeidheid door slechte slaap, kun je dit vaak goed merken aan je motoriek. Je wordt langzamer in je handelen. En… onhandiger. Je laat sneller dingen uit je handen vallen bijvoorbeeld. Dat komt omdat allerlei factoren die je motoriek beïnvloeden, negatief worden beïnvloed door slecht slapen. Denk aan het houden van je balans, je reflexen en reactievermogen.

Als je te weinig slaapt, heeft dit vaak ook zijn weerslag op je huid. Dit komt door het hormoon cortisol. Dit hormoon breekt het collageen in je huid af. En bij vermoeidheid (door slecht slapen bijvoorbeeld) doet dit hormoon helaas éxtra zijn werk. Hierdoor wordt je huid minder gehydrateerd en heb je meer kans op puitjes. 

Naast bovenstaande lichamelijke signalen, zijn er ook veel andere (kleinere) signalen die erop kunnen wijzen dat je niet goed slaapt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan trillende handen, hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid. Vooral bij hoofdpijn heeft onderzoek aangetoond dat er een verband is met een chronisch gebrek aan slaap. Niet alleen bij volwassenen maar ook bij kinderen. Vaak wordt echter niet aan dit verband gedacht. Zeker omdat de hoofdpijn niet altijd alleen direct na het opstaan kan opkomen, maar ook gedurende de dag. De link met slaaptekort wordt daardoor lang niet altijd gelegd. Het is dan ook geen verrassing dat mensen die vaak hoofdpijn hebben vaak meer behoefte aan slaap hebben dan gemiddeld.

Natuurlijk kunnen deze symptomen ook een andere lichamelijke reden hebben. Een bezoekje aan de huisarts is aan te raden als je denkt dat er meer aan de hand is. Maar goed om in je achterhoofd te houden dat deze symptomen ook kunnen voorkomen door slechte slaap.

Slecht slapen heeft zijn weerslag op je stemming. Zo word je prikkelbaar en kun je ‘ontploffen’ om kleine dingetjes. Waar je je normaal gesproken echt niet druk om maakt. Maar je wordt ook neerslachtig of somber. Dit komt, zoals vaker het geval is, doordat de werking van hormonen en stofjes in je lichaam uit balans of ontregeld raken. Als het gaat om je stemming is het stofje serotonine de reden. Dit stofje zorgt voor gevoelens van somberheid en neerslachtigheid. Helaas heeft dit stofje nog meer narigheid in zijn mars: een ontregeling van serotonine in je lichaam, kan ook leiden tot stress, depressie of psychische klachten. Blijf er dan ook niet te lang mee lopen.

Als je slecht slaapt, stroomt er niet voldoende bloed naar je zogenaamde ‘prefrontale cortex’ in je hersenen. Deze prefrontale cortex zorgt ervoor dat je snel en gemakkelijk beslissingen kunt nemen. Hierdoor wordt het deel van je hersenen dat zorgt voor angstgevoelens, die een negatief effect op besluitvorming hebben, toenemen. Een vicieuze cirkel die je dagelijks leven vervelend kan beïnvloeden.

Slecht slapen zorgt er ook dat je meer reageert op emoties. Het relativeren hiervan wordt ook lastiger. Als gevolg hiervan kun je impulsiever zijn in je reacties. Je acties kunnen mogelijk ook ongecontroleerder zijn. Dit kan zich in allerlei situaties voordoen, ook in situaties waar dit gevaarlijk kan zijn, zoals in het verkeer.

Zoals we eerder al vertelden, heeft slaaptekort een negatief effect op je aandachtspanne en concentratievermogen. Let eens op de volgende signalen:

• Het volgen van een film of TV serie of een boek wordt lastiger. Je kunt je aandacht er maar met moeite bij houden.
• Je concentreren wordt lastiger bij prikkels.
• Het doornemen van documenten voor werk of studie gaat lastig en traag.. En de informatie groeit je al snel boven het hoofd. Je neemt minder op en als je besluiten moet nemen doe je hier langer over.
• Geheugenproblemen. Als je slecht slaapt, verwerk je nieuwe informatie die je tijdens de dag hebt opgedaan minder. Daardoor leer je ook minder en sla je informatie minder goed op.
• Het verdelen van je aandacht lukt niet meer. Je kan echt maar 1 ding tegelijk doen
• Het scheiden van bij- en hoofdzaken gaat niet meer zo eenvoudig omdat het lastiger is om zaken tot je door te laten dringen en deze ook echt te begrijpen.